Lazer Göz Ameliyatları (PRK, LASIK, SMILE)

Lazer hangi göz numaralarını düzeltir?

Lazer tedavisi üç kırma kusurunu hedefler. Miyopta ışık retinanın önünde odaklanır ve uzak bulanık görünür. Hipermetropta odak retinanın arkasına düşer; göz özellikle yakına bakarken zorlanır. Astigmatta kornea her yönde aynı eğimde olmadığı için görüntü hem uzakta hem yakında çarpık ve dağınık olur.

Üç durumda da lazer korneadan mikron düzeyinde doku alarak eğimini değiştirir ve ışığın retinaya doğru odaklanmasını sağlar.

40’lı yaşların ortasında başlayan yakını görme zorluğu (presbiyopi) ise göz merceğinin esnekliğini yitirmesiyle ilgilidir. Bu yaş grubunda lazerle birlikte göz içi mercek seçenekleri de konuşulur.

Lazere uygun muyum? Muayenede yapılan ölçümler

Adaylığın iki temel şartı var: 18 yaşını doldurmuş olmak ve gözlük numarasının en az bir yıldır değişmemiş olması. Gerisini ölçümler belirler.

• Kornea topografisi ve tomografisi: Korneanın ön ve arka yüzeyinin eğim haritası çıkarılır. Keratokonus (korneanın zamanla incelip öne doğru sivrileşmesi) ya da bu yönde bir eğilim görülürse lazer yapılmaz, çünkü doku almak korneayı daha da zayıflatır.
• Kornea kalınlığı (pakimetri): Lazer doku aldığı için kornea, tedaviden sonra da yeterli kalınlıkta kalmalıdır. Numara yükseldikçe alınacak doku artar.
• Damlalı (sikloplejik) refraksiyon: Odaklanma kasını gevşeten bir damlayla gerçek numara ölçülür. Gençlerde damlasız ölçüm miyopu olduğundan yüksek gösterebilir.
• Gözyaşı testleri: Gözyaşının miktarı ve göz yüzeyinde ne kadar sürede dağıldığı ölçülür. Belirgin kuru göz varsa önce o tedavi edilir; kuruluk hem ölçümleri bozar hem ameliyat sonrası şikâyetleri artırır.
• Pupil çapı, göz tansiyonu ve retina muayenesi: Karanlıkta göz bebeğinin ne kadar büyüdüğü gece görmesini planlamada kullanılır. Yüksek miyopta retinanın çevresi incelme ve yırtık açısından ayrıca kontrol edilir.

Kontakt lens korneanın şeklini geçici olarak değiştirir. Bu yüzden ölçümlerden önce lenslerinizi bir süre çıkarmanız istenir; süre lensin tipine göre değişir. Damlalı ölçümden sonra birkaç saat yakını bulanık göreceğiniz için muayene günü araç kullanmayın.

Bazı durumlar lazeri erteletir ya da başka bir yönteme yönlendirir: değişmeye devam eden numara, gebelik ve emzirme dönemi, keratokonus şüphesi, lazere yetmeyecek kadar ince kornea ve çok yüksek numara. Son iki grupta korneaya dokunmadan göz içine yerleştirilen fakik lens (ICL) değerlendirilir.

PRK, No-Touch, LASIK ve SMILE Pro arasındaki fark

Dört yöntem de korneayı yeniden şekillendirir. Ayrıldıkları nokta, lazerin korneanın neresinde çalıştığı ve yüzeyde ne kadar iz bıraktığıdır.

PRK

En eski lazer yöntemlerinden biridir. Korneanın en dıştaki ince tabakası olan epitel kaldırılır ve lazer hemen altındaki dokuya uygulanır. Göze koruyucu bir kontakt lens takılır ve epitel bu lensin altında kendini yeniler. Kesik ya da kapak oluşturulmadığı için korneanın taşıyıcı dokusu daha fazla korunur. Bu yüzden ince kornealarda ve göze darbe alma riski taşıyan spor ya da meslekle uğraşanlarda tercih edilebilir. Karşılığında ameliyattan sonra daha fazla ağrı olabilir ve görme LASIK ile SMILE Pro’ya göre daha yavaş netleşir.

No-Touch (transepitelyal PRK)

PRK’nın bir çeşididir. Epitel ayrı bir aletle kaldırılmaz; lazer epiteli ve altındaki dokuyu tek aşamada şekillendirir. İşlem boyunca göze alet değmediği için bu adı alır. Bir yüzey yöntemi olduğundan iyileşme süreci PRK’ya benzer.

LASIK

Korneanın ön yüzünde ince bir kapak (flep) hazırlanır ve yana kaldırılır. Lazer alttaki dokuya uygulanır, ardından flep yerine yatırılır ve dikiş gerekmeden tutunur. Görme, yüzey yöntemlerine göre daha hızlı toparlanır. Flep hazırlandığı için kornea kalınlığının buna yetmesi gerekir. Ameliyattan sonra göz kuruluğu sık görülür ve çoğunlukla zamanla geriler.

SMILE Pro

Lazer, korneanın içinde mercek biçiminde ince bir doku parçası (lentikül) oluşturur ve cerrah bu parçayı 2–4 milimetrelik bir kesiden çıkarır. Flep yoktur. Kesik küçük olduğu için korneadaki sinirlerin daha azı etkilenir, bu da kuruluğun daha hafif seyretmesine yardımcı olabilir. SMILE Pro, yöntemin lazer uygulama süresi kısaltılmış güncel sürümüdür. En sık miyop ve miyopik astigmatta kullanılır; hipermetropide genellikle PRK ya da LASIK konuşulur.

Hangi yöntemin size uygun olduğuna nasıl karar verilir?

Kararı büyük ölçüde ölçüm sonuçları verir: kornea kalınlığı, topografideki eğim düzeni, numaranın türü ve miktarı, gözyaşı durumu. Mesleğiniz ve hobileriniz de hesaba katılır. Dövüş sporlarında ya da göze darbe alma riski olan işlerde flep oluşturmayan yöntemler öne çıkar. Doç. Dr. Elif Ceren Yeşilkaya, Medicana Zincirlikuyu’daki (Şişli, İstanbul) muayenede bu sonuçları sizinle birlikte değerlendirir ve hangi yöntemi neden önerdiğini açıklar.

Ameliyat günü neler olur?

Kapakları açık tutan küçük bir aparat yerleştirilir. Sizden sabit bir ışığa bakmanız istenir. PRK, No-Touch ve LASIK’ta lazer cihazı göz hareketlerini izleyerek uygulamayı yönlendirir. LASIK’ta flep hazırlanırken ve SMILE Pro’da lazer uygulanırken göz hafif bir vakumla sabitlenir; bu sırada kısa bir basınç hissedilir ve görüntü bulanıklaşabilir. İki göz çoğunlukla aynı seansta tedavi edilir. Ameliyat günü araç kullanmamanız gerekir.

Ameliyattan sonra dikkat edilecekler

Yöntem hangisi olursa olsun doktorunuzun söylediği süre boyunca gözlerinizi ovuşturmayın, damlalarınızı düzenli kullanın ve dışarıda güneş gözlüğü takın. Göz makyajına bir süre ara verin. İyileşme hızı kişiden kişiye değiştiği için kontrol randevularını aksatmayın. İşe ve günlük hayatınıza ne zaman döneceğiniz muayenede ve ameliyat öncesi görüşmede ayrıntılı konuşulur.

Yönteme göre beklenebilecek şikâyetler:

• PRK ve No-Touch: Epitel yenilenirken ağrı, batma ve bulanık görme olur. Koruyucu kontakt lens kontrolde çıkarılır ve görme kademeli olarak netleşir. Bir süre hafif bulanıklık, ışığa hassasiyet ve ışıklar çevresinde hale görülebilir.
• LASIK: Hafif kuruluk ve ışığa hassasiyet olabilir.
• SMILE Pro: Hafif bulanıklık olabilir; yan etkiler genellikle hafif seyreder.

Riskler ve hemen başvurmanız gereken durumlar

• Göz kuruluğu: En sık görülen yan etkidir, çoğunlukla zamanla geriler.
• Hale ve parlama: Gece farların ve lambaların çevresinde ışık halkaları görülebilir.
• Eksik ya da fazla düzeltme: Numaranın bir kısmı kalabilir ya da zamanla az miktarda geri dönebilir; bazı hastalarda ek lazer uygulaması gerekir.
• Kornea bulanıklığı (haze): PRK ve No-Touch’tan sonra görülebilir.
• Flebe bağlı sorunlar: LASIK’ta flebin kayması ya da altında iltihap gelişmesi.
• Enfeksiyon ve ektazi: Ektazi, korneanın incelip öne doğru bombeleşmesidir. İkisi de nadirdir; ektazi riskini ayıklamak için ameliyattan önce topografi ve kalınlık ölçümleri yapılır.

PRK sonrası ilk günlerdeki ağrı beklenen bir durumdur. Ağrı günler geçtikçe azalacağı yerde artıyorsa, görmeniz aniden düşerse ya da gözde belirgin kızarıklık ve akıntı başlarsa kontrol tarihini beklemeden vakit kaybetmeden başvurun.

Ön muayeneye gelirken eski gözlük reçetelerinizi de getirin. Numaranızın ne kadar süredir sabit olduğunu bu kayıtlar gösterir.