Göz Kapağı Estetiği (Blefaroplasti)

Kapakta sarkma mı, kapak düşüklüğü mü?

Göz kapağı ağır ve yorgun göründüğünde arkasında birbirinden farklı sorunlar olabilir ve her birinin tedavisi ayrıdır.

• Deri sarkması (dermatokalazis): Yaşla birlikte üst kapağın derisi gevşer, kapak kıvrımının üzerine ve bazen kirpiklerin önüne sarkar. Kapak kenarı normal yerindedir; üstüne fazla deri binmiştir. Blefaroplasti bu fazlalığı alır.
• Kapak düşüklüğü (pitozis): Kapak kenarının kendisi olması gerekenden aşağıdadır ve göz bebeğinin üst kısmını örtebilir. Nedeni çoğunlukla kapağı kaldıran kasın (levator) zayıflaması ya da tutunduğu yerden gevşemesidir. Yaş, uzun yıllar kontakt lens kullanımı ve geçirilmiş göz ameliyatları bu gevşemeye yol açabilir; bazı çocuklarda doğuştan görülür. Yalnızca deri alınırsa kapak yine düşük kalır.
• Kaş düşüklüğü: Kaş aşağı indiğinde üst kapağa yük biner ve görüntü kapak sarkmasına benzer.

Çoğu kişide bunlardan ikisi bir arada bulunur. Hangisinin ne kadar katkı yaptığını muayenedeki ölçümler gösterir ve ameliyatın kapsamı buna göre belirlenir.

Sarkan kapak görmeyi ne zaman etkiler?

Üst kapaktaki deri kirpiklerin üzerine indiğinde görme alanının üst kısmı perde çekilmiş gibi daralır. Kişi bunu çoğu zaman farkında olmadan kaşlarını kaldırarak telafi eder. Gün sonunda alında yorgunluk ve baş ağrısı bundan kaynaklanabilir. Araç kullanırken yukarıdaki levhaları görmekte zorlanmak ve okurken çabuk yorulmak sık anlatılan şikayetlerdir.

Bu durumda ameliyat görme alanını açmak için, yani işlevsel amaçla yapılır. Görme alanı testi (perimetri) kapak doğal halindeyken ve bantla yukarı kaldırılmışken iki kez yapılır. İki sonuç arasındaki fark, kaybın kapaktan kaynaklandığını gösterir.

Görünümden rahatsız olduğu için başvuranlarda da değerlendirme aynı ölçümlerle başlar. Ameliyatın neyi değiştirip neyi değiştiremeyeceği, kapakların ve çevre dokuların yapısına göre muayenede konuşulur.

Üst ve alt blefaroplasti nasıl yapılır?

Üst kapak

Kesi, kapağın doğal kıvrımına denk gelecek şekilde işaretlenir. Fazla deri, gerekirse ince bir şerit kas ve öne taşmış yağ dokusu alınır, kesi ince dikişlerle kapatılır.

Alt kapak

Göz altı torbaları, göz küresini çevreleyen yağ dokusunun öne doğru taşmasıyla oluşur. Fazla deri yoksa kapağın iç yüzünden girilerek yağ alınabilir ya da yeniden yerleştirilebilir; bu durumda deride kesi olmaz. Deri fazlalığı da varsa kesi kirpiklerin hemen altından yapılır. Ameliyattan önce alt kapağın gerginliği ölçülür. Gevşek bir alt kapak ameliyattan sonra aşağı çekilebilir ve bu ihtimal planı değiştirir.

Pitozis ve diğer kapak ameliyatları

Pitozis ameliyatında kapağı kaldıran kas kısaltılır ya da tutunduğu yere yeniden dikilir. Kas çok zayıfsa kapak, alın kasına bağlanarak kaldırılabilir.

Okuloplasti kapsamında yapılan diğer kapak ameliyatları:

• Entropiyon: Kapak kenarı içe döner, kirpikler korneaya sürtünür. Batma ve sulanma yapar, uzun sürerse korneada yara açabilir.
• Ektropiyon: Kapak kenarı dışa döner. Göz kurur, gözyaşı yanağa taşar, kapağın iç yüzü kızarır.
• Kist ve kitleler: Şalazyon gibi kapakta şişlik yapan kistler ve küçük kitleler cerrahi olarak alınır. Görünümü şüpheli olan dokular patolojik incelemeye gönderilir.

Ameliyattan önce hangi ölçümler yapılır?

Muayenede kapak kenarı ile göz bebeğinin ortası arasındaki mesafe ölçülür. Kapağı kaldıran kasın gücü, kişi aşağıdan yukarıya bakarken kapağın ne kadar yol aldığıyla belirlenir. Kaşın konumu, iki taraf arasındaki fark ve alt kapağın gerginliği not edilir. Gözyaşı testleri yapılır, çünkü kuru göz ameliyattan sonra bir süre artabilir. Gerekiyorsa görme alanı testi istenir. Kullandığınız ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları bu görüşmede söyleyin.

Ani başlayan, gün içinde artıp azalan ya da çift görmeyle birlikte olan kapak düşüklüğü ayrı bir tablodur. Bu belirtiler sinir veya kas hastalıklarına işaret edebilir ve ameliyat düşünülmeden önce araştırılır. Kapağınız birden düştüyse ve çift görme ya da şiddetli baş ağrısı eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden acile başvurun.

Doç. Dr. Elif Ceren Yeşilkaya ameliyatın kapsamına bu ölçümlere göre karar verir. Yalnızca deri alınması yetebilir; bazı hastalarda kası kısaltmak ya da alt kapağa da müdahale etmek gerekir.

Ameliyattan sonra dikkat edilecekler

• Şişlik ve morluk: Soğuk kompres ve başı yüksekte tutmak ödemi azaltır; yatarken başınızı bir iki yastıkla yükseltin. Morluk yanağa doğru inebilir.
• Damlalar: Antibiyotikli ve iltihap giderici damlaları doktorunuzun söylediği süre boyunca düzenli kullanın. Kapaklar tam kapanmadığı için geçici kuruluk ya da sulanma olabilir.
• Dikişler ve kontroller: Dikişlerin ne zaman alınacağını ve kontrol randevularının takvimini doktorunuz belirler.
• Egzersiz ve güneş: Doktorunuz izin verene kadar ağır egzersizden kaçının ve kesi bölgesini güneşten koruyun.

Riskler ve hemen başvurmanız gereken durumlar

Beklenen morluk ve şişliğin dışında iki kapak arasında asimetri, gözün bir süre tam kapanmaması, kuruluk, izin belirgin kalması, alt kapağın aşağı çekilmesi ve nadiren enfeksiyon görülebilir. Bazı kişilerde düzeltme için ikinci bir işlem gerekebilir.

Göz küresinin arkasında kanama çok nadir görülür ama görmeyi tehdit eder. Ameliyattan sonraki saatlerde ya da günlerde ağrı giderek artıyorsa, göz öne doğru itiliyor ve gerginleşiyorsa ya da görmeniz azalıyorsa beklemeden başvurun. Artan kızarıklık, ateş ve akıntı da aynı gün değerlendirilmelidir.

İlk görüşme Medicana Zincirlikuyu (Şişli, İstanbul) polikliniğinde yapılır. Bu görüşmede kapak ölçümleri ve gözyaşı testleri alınır; görme alanı testi gerekiyorsa aynı süreçte planlanır.